बाली विज्ञान (एग्रोनोमी)
खेतबाली वास्तवमा कसरी लगाइन्छ — रोपाइँ, दूरी, पोषक तत्व, सिँचाइ, र वर्षभरि खेतले पार गर्ने क्रम।
किसानले जसरी पनि गर्नुपर्ने निर्णयहरूको विषय।
बाली विज्ञान भनेको खेतबालीको व्यवस्थापन हो: कुन जात, कहिले रोप्ने, कति बीउ मात्रा र कति दूरीमा, कुन अवस्थामा कस्तो पोषक तत्व, कस्तो सिँचाइ व्यवस्थामा, र त्यसपछि के लगाउने। यी सबै निर्णय किसानले विश्वविद्यालय भए पनि नभए पनि हरेक मौसम गर्नैपर्दछ, र यो विषय ती निर्णय सिकाउन होइन, अझ राम्रो बनाउन छ।
मधेशमा यो काम धान–गहुँ प्रणाली र त्यससँगै मिलाउन सकिने कुरामा केन्द्रित छ: गर्मी र ढिलो वर्षाको मार छल्ने रोपाइँ मिति, ओसिलो वा ढिलो भएको खेतका लागि बाली स्थापना विधि, पोषक तत्व तालिका, झारपात व्यवस्थापन, र आम्दानी दिने दुई बाली नबिगारी वर्षमा तेस्रो बाली थप्ने बाली प्रणाली।
रोपाइँ तथा बाली स्थापना
मिति, बीउ मात्रा, दूरी र ओसिलो वा ढिलो खेतका विधि।
पोषक तत्व तथा सिँचाइ
अवस्था अनुसारको मल तालिका, र सीमित पानीमा सिँचाइ व्यवस्था।
झारपात व्यवस्थापन
सांस्कृतिक, यान्त्रिक तथा रासायनिक नियन्त्रण, र झारनाशक प्रतिरोध।
बाली प्रणाली
धान–गहुँ प्रणाली र वर्षभरि त्यससँगै मिलाउन सकिने बाली।