माटो विज्ञान
बाँकी सबै आश्रित रहने माध्यम — उर्वरता, पोषक तत्व, प्राङ्गारिक पदार्थ, र खेतमा केको कमी छ भन्ने बताउने परीक्षण।
माटो नहेरी गरिएको सिफारिस अनुमान मात्र हो।
माटो विज्ञानले जमिनको भौतिक, रासायनिक र जैविक अवस्थाको अध्ययन गर्दछ: बनावट र संरचना, पानी सञ्चय क्षमता, अम्लीयता र लवणता, प्राङ्गारिक पदार्थ, र बालीले लिने पोषक तत्वको उपलब्धता। तराईको माटो छोटो दूरीमै निकै फरक हुन्छ — एउटै गाउँभित्र नदी किनारको बलौटे माटो र भारी चिम्ट्याइलो माटो दुवै हुन सक्दछन् — त्यसैले एउटै मल सिफारिस सबैतिर लागू गर्नु निरर्थक हुन्छ।
यस विषयले माटो परीक्षण सञ्चालन गर्दछ र त्यसलाई बाली तथा मौसम अनुसारको पोषक तत्व सिफारिसमा अनुवाद गर्दछ; पराल दाना र इन्धन दुवै हुने प्रणालीमा प्राङ्गारिक पदार्थ, बाली अवशेष र मलको अध्ययन गर्दछ; र प्रदेशका समस्याग्रस्त माटोमा — जलमग्न, लवणीय तथा क्षयीकृत जमिन, जुन सामान्य अभ्यासले सुध्रिँदैन — काम गर्दछ।
माटो परीक्षण
नमुना संकलन, प्रयोगशाला विश्लेषण र सिफारिसमा अनुवाद।
पोषक तत्व व्यवस्थापन
बाली, माटो र मौसम अनुसार मल तथा प्राङ्गारिक मल सिफारिस।
प्राङ्गारिक पदार्थ
पराल अभाव भएको प्रणालीमा बाली अवशेष फिर्ता, कम्पोस्ट तथा गोबर मल।
समस्याग्रस्त माटो
प्रदेशका जलमग्न, लवणीय तथा क्षयीकृत जमिन।