हिउँदे अनुसन्धान कार्यक्रम
हिउँदे (रबी) मौसम — गहुँ, मसुरो, तोरी, चना र आलु; मंसिरको रोपाइँदेखि चैतको बालीभित्र्याइसम्म।
जमिनमा बाँकी रहेको चिस्यानले चल्ने मौसम।
तराईको दोस्रो मुख्य मौसम हिउँद हो, र यसका अवरोध वर्षायामभन्दा फरक छन्। वर्षा न्यून हुने हुँदा बाली जमिनमा बाँकी चिस्यान र पुग्ने सिँचाइकै भरमा हुर्किन्छ; धान भित्र्याएर गहुँ छर्ने बीचको समय साँघुरो हुन्छ, र ढिलाइको प्रत्येक दिनले उत्पादन घटाउँछ। हिउँदे कार्यक्रम यिनै दुई तथ्यमा आधारित छ।
यस मौसमका परीक्षणहरूले गहुँका जात र छर्ने मिति, धान काटेपछि खाली रहने जमिनमा मसुरो र चना, तोरीलगायत तेलहन, आलु, तथा पूर्ण जोताइ नकुरी चाँडो छर्न सकिने शून्य जोताइ र पराल व्यवस्थापन अभ्यासलाई समेट्छन्।
गहुँ
जात मूल्याङ्कन, छर्ने मिति परीक्षण तथा अन्त्यकालीन तातो सहने क्षमता।
दलहन तथा तेलहन
धानपछि खाली रहने जमिनमा मसुरो, चना र तोरी।
आलु तथा तरकारी
हिउँदे तरकारी बालीका लागि बीउ गुणस्तर, दूरी तथा भण्डारण।
बाली स्थापना अभ्यास
शून्य जोताइ, पराल व्यवस्थापन तथा धानपछि चाँडो छर्ने अभ्यास।