वर्षे अनुसन्धान कार्यक्रम
वर्षायामको मौसम — सबैभन्दा बढी धान, साथै मकै, पटुवा र उखु; असारको रोपाइँदेखि कात्तिकको बालीभित्र्याइसम्म।
प्रदेशले खाने अन्न उब्जने मौसम।
मधेशमा वर्षे मनसुनी बाली नै मुख्य हो, र त्यसको ठूलो हिस्सा धानले ओगट्छ। यस मौसमको कठिनाइ भनेको गलत समयमा गलत परिमाणमा आउने पानी हो — ढिलो मनसुनले रोपाइँ पछाडि धकेल्छ, अनि भर्खरै तंग्रिएको खेतलाई एक हप्ताको जलमग्नताले डुबाइदिन्छ।
यस कार्यक्रमले त्यसमै प्रत्यक्ष काम गर्दछ: जलमग्नता सहने धानका जात र ती वास्तवमा कति दिनसम्म टिक्छन्; मनसुन सुरु हुने समयसँग तुलना गरी बीउ राख्ने र रोप्ने मिति; सीधा छरेको धानमा झारपात नियन्त्रण; तथा पानी जम्ने भारी माटोमा निकास व्यवस्थापन। सबै जमिनमा धान नलगाउने कृषकका लागि मकै, पटुवा र उखुका परीक्षण सँगसँगै चल्छन्।
धान
जात परीक्षण, जलमग्नता सहनशीलता तथा मनसुन सुरुवातसँग जोडिएको रोपाइँ मिति।
पानी तथा निकास
तराईको भारी माटोमा बाढी, जलजमाव तथा निकास व्यवस्थापन।
कीरा निगरानी
वर्षायामभरि गबारो, पात बेर्ने कीरा तथा रोगको चाप।
मकै, पटुवा तथा उखु
प्रदेशका अन्य वर्षे बाली र बाली चक्रमा तिनको स्थान।